Geniz Eti Büyümesi (Adenoid)

Geniz eti nedir?

Geniz eti, boğazın üst bölümünde, burun boşluğunun arkasına düşen geniz (nazofarenks) bölgesinde yer alan lenfoid dokudur; tıp dilinde adenoid ya da adenoid vejetasyon olarak adlandırılır. Bademciklerle birlikte üst solunum yolunun savunma dokuları arasında yer alır ve her çocukta bulunur.

Doku, yaşamın ilk yıllarında tekrarlayan üst solunum yolu enfeksiyonlarının etkisiyle büyür; genellikle iki ile altı yaş arasında en belirgin boyutuna ulaşır ve okul çağından itibaren küçülür. Sorun, dokunun varlığı değil, büyüklüğünün geniz bölgesinde belirgin bir daralmaya yol açmasıdır.

Geniz eti, östaki borusunun geniz bölgesindeki ağzına komşudur. Bu nedenle büyümesi yalnızca burun solunumunu değil, orta kulağın havalanmasını da etkileyebilir; tekrarlayan kulak sorunları ve orta kulakta sıvı bu ilişkinin sık görülen sonuçlarındandır.

Sık görülen belirtiler

Geniz eti büyümesinde belirtiler, hava yolunun daralmasının ve komşu yapıların etkilenmesinin sonucudur:

• Burundan nefes almada güçlük ve sürekli ağızdan soluma
• Uykuda horlama, huzursuz uyku, ağız açık uyuma
• Genizden konuşma (burun sesinin kaybolduğu, tıkalı konuşma)
• Sürekli burun akıntısı ve geniz akıntısı
• Tekrarlayan orta kulak sorunları, kulakta sıvı ve buna bağlı işitme azlığı
• Uzun süren ağızdan solumaya bağlı ağız kuruluğu ve ağız kokusu

Bu belirtiler alerjik rinit, burun içi yapısal darlıklar ve sık geçirilen enfeksiyonlarla da ortaya çıkabilir; birden fazla neden bir arada bulunabilir. Değerlendirmenin amacı, yakınmanın hangi ölçüde geniz eti büyüklüğüyle açıklandığını belirlemektir.

KBB değerlendirmesinde neler yapılır?

Değerlendirme ayrıntılı öyküyle başlar: burun solunumunun gün ve gece içindeki durumu, horlama ve uykuda solunum, ağızdan soluma süresi, tekrarlayan kulak ve üst solunum yolu enfeksiyonları, işitme ve konuşma gelişimi, alerjik yakınmalar ve okul/beslenme üzerindeki etkiler sorgulanır.

Muayenede burun ve ağız içi incelenir; kulak zarları otoskopla değerlendirilir ve gerektiğinde timpanometri ile orta kulağın havalanması ölçülür. Uzun süredir ağızdan soluyan çocuklarda yüz ve çene gelişimine ait değişikliklere de bakılır.

Geniz bölgesinin doğrudan görülmesi, ince ve esnek bir optikle burundan yapılan endoskopik muayene (nazofaringoskopi) ile sağlanır; bu inceleme geniz etinin büyüklüğünü ve hava yolunu ne ölçüde daralttığını gösterir ve günümüzde değerlendirmenin başvurulan yöntemidir. Bazı durumlarda yan grafi gibi görüntüleme yöntemleri de kullanılabilir; hangi yöntemin seçileceği çocuğun yaşına ve muayene bulgularına göre hekim tarafından belirlenir.

Uykuda solunumun etkilendiğini düşündüren bulgular varsa, uyku ile ilgili solunum sorunlarının değerlendirilmesi ayrı bir konudur ve gerektiğinde ilgili uzmanlık alanlarıyla birlikte ele alınır.

Yönetim ve tedavi ilkeleri

Yaklaşım; belirtilerin şiddetine, ne kadar süredir devam ettiğine, eşlik eden kulak ve uyku sorunlarına ve çocuğun yaşına göre belirlenir.

Hafif ve dönemsel yakınmalarda, enfeksiyonların seyrekleştiği dönemlerde tablonun kendiliğinden gerileyebileceği göz önünde tutularak izlem uygun olabilir; geniz eti yaşla birlikte küçülme eğilimindedir. Eşlik eden alerjik rinit ya da burun mukozasına ait iltihabi süreçler varsa, bunların tedavisi burun solunumunu belirgin biçimde rahatlatabilir.

Belirtilerin ağır olduğu ya da uygun tıbbi yaklaşıma rağmen sürdüğü durumlarda cerrahi seçenek gündeme gelebilir; kılavuzlar bu kararın belirtilere, muayene bulgularına ve eşlik eden sorunlara göre bireysel olarak verilmesini önerir. Orta kulakta sıvının eşlik ettiği tablolarda geniz etinin çıkarılması, kulak tedavisi kararının bir parçası olarak ayrıca değerlendirilir. Bu sayfa cerrahi teknikleri karşılaştırmaz ve bir işlem tanıtımı değildir; ameliyat gerekip gerekmediği, beklenen yarar ve olası riskler muayene sonrasında hekimle konuşulur.

Geniz eti çıkarıldıktan sonra dokunun bir bölümünün yeniden gelişebileceği bilinmektedir; bu nedenle izlem, yaklaşımın doğal parçasıdır. Bu sayfada ilaç adı, doz ve kullanım süresi bilinçli olarak yer almaz.

Bademcikten ve burun içi yapılardan farkı

Geniz eti (adenoid), burnun arkasındaki geniz bölgesinde yer alır ve ağız açıldığında görülmez; ancak endoskopik muayene ile değerlendirilebilir. Bademcikler (tonsiller) ise ağız açıldığında küçük dilin iki yanında görülen ayrı dokulardır; büyümeleri ve iltihaplanmaları ayrı bir başlıktır.

Burun içindeki konkalar (halk arasında burun eti) ve burnu ikiye ayıran septum ise tümüyle farklı yapılardır; bunların büyümesi ya da eğriliği burun tıkanıklığının başka nedenleridir. Bu üç yapının adları günlük dilde sık karıştırılır; hangi yapının sorumlu olduğu muayene ile belirlenir.